{"id":97,"date":"2011-09-11T07:58:40","date_gmt":"2011-09-11T06:58:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.edder.org\/?p=97"},"modified":"2025-12-03T19:05:13","modified_gmt":"2025-12-03T18:05:13","slug":"la-lagrima-roja-del-guernica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.edder.org\/?p=97","title":{"rendered":"La l\u00e1grima roja del Guernica"},"content":{"rendered":"<div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 fusion-flex-container nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_1_3 1_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:33.333333333333%;--awb-margin-top-large:30px;--awb-spacing-right-large:5.76%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:5.76%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-1\" style=\"--awb-font-size:13px;\"><p style=\"text-align: center;\">Este art\u00edculo sali\u00f3 de este recorte de prensa:<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-2\"><p><img decoding=\"async\" class=\"lazyload aligncenter\" title=\"Escultura\" src=\"data:image\/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%27http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%27%20width%3D%27781%27%20height%3D%27614%27%20viewBox%3D%270%200%20781%20614%27%3E%3Crect%20width%3D%27781%27%20height%3D%27614%27%20fill-opacity%3D%220%22%2F%3E%3C%2Fsvg%3E\" data-orig-src=\"http:\/\/edder.org\/images\/monumento_encierro.jpg\" alt=\"\" width=\"781\" height=\"614\" \/><\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;margin-top:42px;width:100%;\"><\/div><div class=\"fusion-image-element \" style=\"text-align:center;--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-1 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"142\" height=\"142\" title=\"myself2\" src=\"data:image\/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%27http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%27%20width%3D%27142%27%20height%3D%27142%27%20viewBox%3D%270%200%20142%20142%27%3E%3Crect%20width%3D%27142%27%20height%3D%27142%27%20fill-opacity%3D%220%22%2F%3E%3C%2Fsvg%3E\" data-orig-src=\"https:\/\/www.edder.org\/upload\/2010\/11\/myself2.png\" alt class=\"lazyload img-responsive wp-image-41223\"\/><\/span><\/div><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;margin-top:24px;width:100%;\"><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-3\" style=\"--awb-font-size:20px;\"><p style=\"text-align: center;\">Javier EDER<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-1 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:2.88%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-4\" style=\"--awb-font-size:20px;--awb-line-height:2.1;\"><p>Toros y ni\u00f1os \u2013la trivial <a href=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/e\/e5\/Monumento_al_Encierro.JPG\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">escultura del encierro<\/a>\u2013 en las noticias de actualidad. Y al fondo, las noticias sobre Gernika 1937, lo que nos lleva al <em>Guernica<\/em> \u2013el toro, el ni\u00f1o\u2026\u2013 o, m\u00e1s bien, a la l\u00e1grima roja de Bergam\u00edn. Picasso \u2013el genio, el monstruo\u2013, de haber sido humano, hubiera dejado destruir el <em>Guernica<\/em> en 1937; pero tuvo la debilidad de ser Picasso y el cuadro sobrevivi\u00f3. La historia es conocida. Dicen que cuando termin\u00f3 el <em>Guernica<\/em>, Picasso llam\u00f3 a algunas personas para que lo vieran. Lo que Joan Mir\u00f3 o Jos\u00e9 Bergam\u00edn contemplaron al entrar en el taller del monstruo fue una asombroso <em>collage<\/em>, una vidriera g\u00f3tica de cerca de ocho metros de largo por tres y medio de alto en vivos colores. \u00abEl cuadro est\u00e1 debajo\u00bb, anunci\u00f3 Picasso. Entonces, ese monstruo triunfante comenz\u00f3 a arrancar las tiras de colores que envolv\u00edan el <em>Guernica<\/em>. Los all\u00ed reunidos vieron emerger algo raramente visto antes y dif\u00edcil de ver despu\u00e9s: la insoportable potencia del gris \u2013del no color\u2013 para expresar el horror. Vieron Gernika \u2013pero tambi\u00e9n Londres, Dresde o Vietnam bajo las bombas\u2013 en el <em>Guernica<\/em>. La pintura era entonces \u2013a\u00f1os antes de convertirse en un p\u00f3ster de Picasso\u2013 tan insoportable, que en la Expo parisina del 37 los turistas le daban la espalda. Cuando el artista acababa de desvelar el horror, el azar quiso que un papelito rojo, en forma de l\u00e1grima, quedase pegado junto al ojo del ni\u00f1o que est\u00e1 bajo el toro. Picasso arranc\u00f3 esa l\u00e1grima de sangre y la entreg\u00f3 a Bergam\u00edn. Bergam\u00edn deb\u00eda pegar la l\u00e1grima roja en el cuadro el d\u00eda de la inauguraci\u00f3n del pabell\u00f3n republicano. O mejor \u2013pens\u00f3 Picasso\u2013: cada visitante deb\u00eda acercarse a su pintura \u2013ese presagio de todos los horrores venideros\u2013 y pegar en ella una l\u00e1grima roja. Pero eso \u2013pens\u00f3 despu\u00e9s\u2013 destruir\u00eda el cuadro. Ni siquiera Bergam\u00edn peg\u00f3 nada en el <em>Guernica<\/em>. En los trasiegos del exilio, Jos\u00e9 Bergam\u00edn perdi\u00f3 la l\u00e1grima roja. Dondequiera que quedase, se encuentra tambi\u00e9n el sentido del arte y el recuerdo insoportable de Gernika 1937.<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-5\"><p style=\"text-align: right;\">Publicado el 27 de abril de 2007 en <em>Diario de Noticias<\/em><\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":82,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[485],"tags":[179,180,635],"class_list":["post-97","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-postal-expres","tag-bergamin","tag-guernica","tag-picasso"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p6kHv-1z","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":42997,"url":"https:\/\/www.edder.org\/?p=42997","url_meta":{"origin":97,"position":0},"title":"Futbolmarianismo y regionalcatolicismo de los siglos XX y XXI","author":"Eder","date":"mi\u00e9rcoles, 21 Ago, 2024","format":false,"excerpt":"","rel":"","context":"En \u00abPrehistoria contempor\u00e1nea\u00bb","block_context":{"text":"Prehistoria contempor\u00e1nea","link":"https:\/\/www.edder.org\/?cat=90"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2024\/08\/athletic_begogna.png?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2024\/08\/athletic_begogna.png?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2024\/08\/athletic_begogna.png?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2024\/08\/athletic_begogna.png?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2024\/08\/athletic_begogna.png?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]},{"id":2087,"url":"https:\/\/www.edder.org\/?p=2087","url_meta":{"origin":97,"position":1},"title":"\u00bfEl origen del Guernica?","author":"Eder","date":"domingo, 18 Sep, 2011","format":false,"excerpt":"","rel":"","context":"En \u00abArtes\u00bb","block_context":{"text":"Artes","link":"https:\/\/www.edder.org\/?cat=85"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/edder.org\/images\/alcaine%20guernica.png?resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/edder.org\/images\/alcaine%20guernica.png?resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/edder.org\/images\/alcaine%20guernica.png?resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/edder.org\/images\/alcaine%20guernica.png?resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":39232,"url":"https:\/\/www.edder.org\/?p=39232","url_meta":{"origin":97,"position":2},"title":"Mi t\u00edo Toby silbaba el lilliburlero","author":"Eder","date":"martes, 24 Nov, 2020","format":false,"excerpt":"","rel":"","context":"En \u00abCine\u00bb","block_context":{"text":"Cine","link":"https:\/\/www.edder.org\/?cat=79"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2020\/11\/lilliburlero2.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":40290,"url":"https:\/\/www.edder.org\/?p=40290","url_meta":{"origin":97,"position":3},"title":"La politesse","author":"Eder","date":"martes, 2 Mar, 2021","format":false,"excerpt":"","rel":"","context":"En \u00abCine\u00bb","block_context":{"text":"Cine","link":"https:\/\/www.edder.org\/?cat=79"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2021\/03\/politesse.png?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2021\/03\/politesse.png?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2021\/03\/politesse.png?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2021\/03\/politesse.png?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":40255,"url":"https:\/\/www.edder.org\/?p=40255","url_meta":{"origin":97,"position":4},"title":"Tucumcari (Nuevo M\u00e9xico, EE. UU), 1970. Me &#038; Bobby McGee","author":"Eder","date":"domingo, 28 Feb, 2021","format":false,"excerpt":"","rel":"","context":"En \u00abCine\u00bb","block_context":{"text":"Cine","link":"https:\/\/www.edder.org\/?cat=79"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2021\/02\/Screenshot-2021-03-07-at-21.59.21.png?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":42588,"url":"https:\/\/www.edder.org\/?p=42588","url_meta":{"origin":97,"position":5},"title":"Resignifica y mira qu\u00e9 te queda","author":"Eder","date":"viernes, 12 Abr, 2024","format":false,"excerpt":"","rel":"","context":"En \u00abActualidades\u00bb","block_context":{"text":"Actualidades","link":"https:\/\/www.edder.org\/?cat=802"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2018\/04\/sachsenhausen_head.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2018\/04\/sachsenhausen_head.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2018\/04\/sachsenhausen_head.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.edder.org\/upload\/2018\/04\/sachsenhausen_head.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]}],"jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.edder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.edder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.edder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.edder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/82"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.edder.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.edder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47248,"href":"https:\/\/www.edder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97\/revisions\/47248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.edder.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.edder.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.edder.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}